Zuiderend

Wat ook een begin kan zijn

Afgelopen zaterdag 20 oktober vond er een bijzondere studiebijeenkomst van de KVOK afdeling Zeeland plaats in de Gasthuiskerk in Zierikzee. Een impressie.
Leipzig

De KOVK, voluit Koninklijke Vereniging van Organisten en Kerkmusici, is een sinds 1 januari 2009 bestaande vereniging, die is voortgekomen uit het samengaan van de Koninklijke Nederlandse Organistenvereniging (KNOV) en de GOV-Vereniging van Kerkmusici. Beide verenigingen hebben hun wortels ver in het verleden. De KNOV werd als Nederlandse Organisten Vereniging opgericht in 1890, de GOV dateerde van 1931.

De naam suggereert dat organisten geen kerkmusici zijn. Niets is minder waar. Het overgrote deel van de leden bestaat uit orgelspelers die tevens een functie vervullen als kerkorganist en daarmee ’s zondags en in de week bezig zijn. Het ledenbestand bevat dus organisten en andere kerkmusici; de naam wil aangeven dat het lidmaatschap ook open staat voor cantores, pianisten en anderen die zich bezighouden met kerkmuziek in de breedste zin van het woord.

hetorgelmuziekenliturgieDe KVOK geeft twee bladen uit: Het Orgel en Muziek & Liturgie. Beide bladen  zijn toonaangevend op hun gebied en hebben zowel in vormgeving als inhoud een hoog niveau. Wie orgelliefhebber is zonder als kerkmusicus actief te zijn of wie als niet-organist geïnteresseerd is in kerkmuziek en liturgie, vindt in de bladen veel van zijn of haar gading.
Een abonnement op één van de bladen of op beide betekent automatisch dat men lid is van de vereniging.

De vereniging heeft een landelijk hoofdbestuur en is ingedeeld in afdelingen per provincie. Voornamelijk binnen die afdelingen vinden de verenigingsactiviteiten plaats. Sinds 2017 is er ook een landelijke commissie actief voor het opzetten van grootschaliger studiebijeenkomsten.

Toen ik in 1992 mijn vaste aanstelling kreeg als organist van de Petruskapel in Dordrecht, ben ik lid geworden van de GOV en nam vanaf die tijd regelmatig deel aan de activiteiten van de afdeling Zuid-Holland-zuid. Na mijn verhuizing naar Middelburg in 2010 kwam ik in de afdeling Zeeland en trad daar in 2012 toe tot het afdelingsbestuur. Vanaf 2013 ben ik secretaris geweest tot nu; binnenkort draag ik mijn taken over aan mijn opvolger.

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

Afgelopen zaterdag 20 oktober vond de najaarsbijeenkomst van de afdeling Zeeland plaats in de Gasthuiskerk in Zierikzee. In die kerk staat een fraai Marcussen-orgel uit 1964. Zoals met meerdere orgels in Zeeland het geval is, kwam dit orgel tot stand mede dankzij financiële middelen uit het Rampenfonds. Veel orgels in Zeeland hebben te lijden gehad van de inwerking van vocht door de watersnoodramp van 1953, waardoor ze ernstig waren beschadigd en vaak vervangen moesten worden.

Zwoferink cd 2018-08-15 om 15.52.51Op deze middag stond echter niet het orgel centraal. Het onderwerp was ’Interpretatie van de Orgelwerken van Johann Sebastian Bach’ door de organiste Jolanda Zwoferink. Men zou kunnen zeggen dat er na al die eeuwen wel overeenstemming is over hoe men Bach speelt en zingt. Dat is echter niet zo. Door de eeuwen heen komt men steeds weer tot nieuwe inzichten, door wetenschappelijk onderzoek en vanuit de heersende smaak in een bepaalde tijd. Jolanda Zwoferink is bezig met een onderzoek naar de uitvoeringspraktijk van de orgelwerken van Johann Sebastian Bach in relatie tot het Midden-Duitse orgeltype in het algemeen en de orgels van Gottfried Silbermann in het bijzonder. Daarbij komt zij op basis van nieuw bronnenmateriaal op bepaalde punten tot weer andere inzichten dan die in de laatste decennia gangbaar zijn geweest. Zij doet dit onderzoek aan het LUCA, school of Arts van het Lemmens Instituut en de Katholieke Universiteit Leuven. De laatste jaren bracht zij drie Bach-cd’s uit, opgenomen op het Gottfried Silbermann-orgel (1755) in de Hofkirche te Dresden (1751, sinds 1980 de Kathedrale Sankt Trinitatis van het bisdom Dresden-Meissen).

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

Organisten verzameld rond het Marcussen-orgel in de Gasthuiskerk in Zierikzee

Waar doorgaans rond de 15 leden de activiteiten bezoeken, was voor deze studiebijeenkomst de belangstelling met een opkomst van zo’n 23 deelnemers aanzienlijk te noemen. Op enthousiaste wijze wist Jolanda Zwoferink haar inzichten op de deelnemers over te dragen.

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

Jolanda Zwoferink geeft uitleg over de mogelijke hoogte van de hak onder de orgelschoen van Johann Sebastian Bach. Voor het betere punt-hakspel.

Daarbij werd zij bijgestaan door een drietal spelers die ieder een werk van Bach ten gehore brachten als illustratiemateriaal voor haar betoog. Zo klonken achtereenvolgens delen uit Triosonate III (door Jan Neeteson), het koraal Christe aller Welt Trost (door Niels Eversdijk) en Praeludium und Fuga in a-moll (door Steven Knieriem).

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

Aandacht voor Jan Neeteson’s vertolking van delen uit Triosonate III.

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

Niels Eversdijk speelt het koraal Christe, aller Welt Trost.

Na ieder werk ging Jolanda Zwoferink uitgebreid in op diverse aspecten van het orgelspel. Haar uitgangspunt is dat non-legatospel afbreuk kan doen aan de muzikaliteit van een vertolking en dat meer legatospel niet in strijd is met opvattingen uit de tijd van Bach of van Bach zelf. Het werd een boeiende bijeenkomst met verrassende feiten over de uitvoeringspraktijk ten tijde van Bach. Een hogere orgelbank met andere houding van armen en handen, hoe de vingers over de toetsen bewogen, articulatie en binding, boogjes en streepjes, vingerwisseling, duimen en boventoetsen, punt-hakspel en de hoge hakken van Johann Sebastian… het kan niet anders of iedereen ging naar huis met een nieuwe kijk op orgelspel in het algemeen en de eigen speelstijl en techniek in het bijzonder. Want ach, een mens is nooit te oud om te leren en dat bleek vanmiddag zeker voor organisten!

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

Ook na Steven Knieriem’s Praeludium und Fuga in a-moll volgt een toelichting door Jolanda Zwoferink over de technische aspecten van het orgelspel.

 

 

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

Voorzitter Jan Neeteson van de KVOK afdeling Zeeland bedankt Jolanda Zwoferink voor de geweldig fijne en boeiende middag die we met elkaar hebben gehad.

 

En voor mij was dit een mooie afsluiting van mijn periode als secretaris van de KVOK Afdeling Zeeland.

 

Bijeenkomst 20 oktober 2018 met Jolanda Zwoferink

De fraaie Gasthuiskerk in Zierikzee waar we zeer gastvrij werden ontvangen en konden genieten van het mooie Marcussen-orgel.

 

Dresden

Het Silbermann-orgel in de Hofkirche te Dresden, het laatste en omvangrijkste werk van de grote orgelmaker Gottfried Johann Silbermann (1683-1753), waarop Jolanda Zwoferink haar drie Bach-cd’s heeft opgenomen.

 

5 gedachtes over “Een middag met Bach en Zwoferink

  1. Trudy schreef:

    Het zijn prachtige foto’s. Ja, die ramp heeft natuurlijk ook de orgels aangetast, daar heb ik eerder nooit bij stilgestaan. imposant om het te zien, wat een vernuft. Wat je doet is echt geweldig, dat is kunst. Zelf ben ik katholiek opgevoed, het orgel gaf altijd troost en feestelijkheid, net wat er te doen was in de kerk. Bij het overlijden van mijn mama onlangs, hebben we enorm genoten van de troost van het orgel en het koor, ook kwamen oude herinneringen naar boven, muziek is geweldig!

    Like

    1. Kees schreef:

      Dank je, Trudy, fijn dat je het mooi vindt. Ik ben zo’n 20 jaar kerkorganist geweest en ben nog steeds orgelliefhebber. En ik dacht, ik maak er maar eens een blogje van, ook als afsluiting van het secretaris zijn.

      Liked by 1 persoon

      1. Trudy schreef:

        Ja, dat is heel bijzonder, je bent dan heel muzikaal en een orgel bespelen is zo bijzonder, niet veel kunnen dat. Ik hoor het graag en ik kijk er ook graag naar. Wij hebben in de Zaanstreek of hadden Flentrop, die maakte orgels en ook denk ik reparaties. In de jaren dat ik een blog had bij de Volkskrant was er een organist waar ik ook regelmatig op het blog kwam, en hij bij mij, helaas is het blog gesloten, mogelijk leeft hij niet meer, want dat maak ik ook in al die jaren mee dat ik blog, mensen gaan dood en dat is altijd, bijna altijd plotsklaps.

        Het is echt een heel mooi blog.

        Like

      2. Kees schreef:

        Wat leuk dat je bekend bent met Flentrop, dat is een heel bekende en goede orgelbouwfirma. Ze bestaan nog steeds, Westzijde 57, Zaandam.

        Liked by 1 persoon

      3. Trudy schreef:

        Ach wat bijzonder, ik zag het vroeger vanuit de trein, ligt dicht bij het spoor, ik zal volgende keer goed opletten, dan zie ik het nog, leuk!

        Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: